Tax Alert 2026-39: 7590 Sayılı Kanun - Nükleer Yatırım Teşvikleri, Asgari Maktu ÖTV ve Sigorta Primi Düzenlemeleri

DAMGA VERGİSİ – NÜKLEER SANTRAL YATIRIMLARINDA İSTİSNA

488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun “IV- Ticari ve medeni işlerle ilgili kâğıtlar” bölümüne eklenen 56 numaralı fıkra ile, nükleer enerji santrallerinde elektrik enerjisi üretimi faaliyetinde bulunmak için önlisans veya lisans alan tüzel kişilerin taraf olduğu nükleer enerji santrali yatırımlarına ilişkin düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden istisna edilmiştir.

İstisna yatırım sözleşmeleri ile sınırlı değildir. Fıkra metni yatırıma ilişkin düzenlenen kâğıtların tamamını kapsayacak genişlikte kaleme alınmış olup, taraflardan en az birinin önlisans veya lisans sahibi tüzel kişi olması aranmaktadır.

KDV ve kurumlar vergisi düzenlemelerinden farklı olarak bu istisna için 31/12/2045 şeklinde bir süre sınırı öngörülmemiştir. Düzenleme yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir.

KATMA DEĞER VERGİSİ – KDVK GEÇİCİ MADDE 47

3065 sayılı Kanuna eklenen geçici 47 nci madde ile 31/12/2045 tarihine kadar uygulanmak üzere iki ayrı mekanizma öngörülmüştür.

İade bakımından; önlisans veya lisans sahibi mükelleflerin yatırım teşvik belgesi kapsamındaki nükleer santral yatırımlarına ilişkin inşaat işleri nedeniyle maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüklenilen ve takvim yılının altı aylık dönemleri itibarıyla indirim yoluyla telafi edilemeyen katma değer vergisi, altı aylık dönemleri izleyen bir yıl içinde talep edilmesi halinde iade edilmektedir.

İki sınırlama özellikle önem taşımaktadır. İade hakkı yatırım sürecinde yüklenilen verginin tamamına değil, inşaat işleri nedeniyle yüklenilen vergiye tanınmıştır; maddenin yürürlük tarihinden önce yüklenilen vergiler ise kapsam dışındadır.

İstisna bakımından; aynı mükelleflerin yatırım teşvik belgesi kapsamındaki makine ve teçhizat teslimleri katma değer vergisinden müstesnadır. Bu teslimler nedeniyle yüklenilen vergiler indirim konusu yapılmakta, indirim yoluyla telafi edilemeyen kısım KDVK md. 32 uyarınca iade edilmektedir.

Yatırımın tamamlanmaması halinde, zamanında alınmayan veya iade edilen vergiler vergi ziyaı cezası uygulanarak gecikme faizi ile birlikte yatırımcıdan tahsil edilir. Bu vergiler ile vergi cezalarında zamanaşımı, verginin tarhını veya cezanın kesilmesini gerektiren durumun meydana geldiği tarihi takip eden takvim yılının başından itibaren başlamaktadır.

Cumhurbaşkanı süreleri 31/12/2050 tarihine kadar uzatmaya, Hazine ve Maliye Bakanlığı uygulama usul ve esaslarını belirlemeye yetkilidir. Madde yayımı izleyen ay başında, yani 1/8/2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ – 87.03 POZİSYONUNDA ASGARİ MAKTU VERGİ

4760 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasına eklenen cümleler ile, (II) sayılı listenin 87.03 G.T.İ.P. numarasında yer alan mallar için nispi vergi oranı üzerinden hesaplanacak vergi tutarının asgari maktu vergi tutarından az olamayacağı hükme bağlanmıştır.

Asgari maktu vergi tutarı; (L) sınıfı araçlar için 30.000 TL, diğerleri için 100.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu tutarlar VUK hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmakta, 100 TL’yi aşmayan kesirler dikkate alınmamaktadır.

Kapsam dışında bırakılan araçlar 2918 sayılı Kanun sınıflandırması üzerinden tanımlanmıştır;

• (L) sınıfında olup içten yanmalı motoru bulunanlar,
• (L) sınıfında olup elektrik motor gücü 4 kW’ın altında kalanlar,
• (T) sınıfında olan araçlar

bu uygulamanın dışındadır.

Asgari maktu vergi, nispi oran üzerinden hesaplanan verginin asgari tutarın altında kaldığı hallerde etkili olmaktadır. Bu nedenle etki, matrahı veya vergi oranı görece düşük araç segmentinde yoğunlaşmakta; yüksek matrahlı araçlarda uygulama pratik sonuç doğurmamaktadır.

Cumhurbaşkanına tanınan yetki geniş tutulmuştur. Tutarların on katına kadar artırılması, sıfıra kadar indirilmesi, farklı matrah grupları oluşturulması ve motor gücü, motor silindir hacmi, çekiş sistemi, menzil, batarya kapasitesi, cins, sınıf, üst yapı gövde tanımı, emisyon türü ve değeri, istiap haddi ile yolcu ve yük taşıma kapasitesi itibarıyla farklılaştırılması bu yetki kapsamındadır. Ayrıca ÖTVK md. 12/(2)-c bendine “çekiş sistemi” ibaresi eklenmiştir.

Düzenleme yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir.

KURUMLAR VERGİSİ – ÖRTÜLÜ SERMAYEDE ORAN İNDİRİMİ

5520 sayılı Kanuna eklenen geçici 20 nci madde ile, nükleer enerji santrali yatırımları kapsamında KVK md. 12/(2)’de yer alan şartlarla yapılan borçlanmalar için aynı fıkrada yer alan %50 oranı, 31/12/2045 tarihine kadar %25 olarak uygulanacaktır.

Düzenleme genel bir grup içi finansman kolaylığı değildir. Yalnızca KVK md. 12/(2) kapsamına giren borçlanmalara ilişkin olup, anılan fıkranın şartlarını taşımayan ortak veya ortakla ilişkili kişi borçlanmaları örtülü sermaye karşılaştırmasında tam tutar üzerinden dikkate alınmaya devam etmektedir.

Öz sermayenin üç katı eşiği değişmemiştir. Değişen husus, karşılaştırmaya girecek borç tutarının hesaplanma biçimidir. Cumhurbaşkanı süreyi 5 yıla kadar uzatmaya yetkilidir.

Madde, 1/1/2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemine, özel hesap dönemi tayin edilen kurumlarda 1/1/2026 tarihinden itibaren başlayan hesap dönemine ait kurum kazançları için geçerlidir.

SOSYAL GÜVENLİK – PRİM TEŞVİK VE DESTEKLERİ

4447 sayılı Kanunun geçici 35 inci maddesindeki uygulama süresi 31/12/2026 tarihinden 31/12/2028 tarihine uzatılmış, madde metnine 2026 ve 2027 yılları eklenmiştir.

Aynı Kanuna eklenen geçici 36 ncı madde ile, 2634 sayılı Kanun kapsamında turizm işletmesi belgesine sahip özel sektöre ait konaklama tesislerinde 2026 yılı Mayıs ila Aralık ayları için, tesisin faaliyette bulunduğu aylarla sınırlı olarak, 5510 sayılı Kanun md. 4/1-(a) kapsamında uzun vadeli sigorta kollarına tabi bildirilen sigortalıların prim ödeme gün sayısının 116,67 TL ile çarpımı sonucu bulunacak tutar İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanmaktadır.

Destekten yararlanma; muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin süresinde verilmesine, primlerin süresinde ödenmesine ve Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunmamasına bağlanmıştır. Tecil, taksitlendirme veya yapılandırma devam ettiği sürece destekten yararlanılabilmektedir.

Sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar, yabancı uyruklu sigortalılar ve yurt dışında çalışan sigortalılar kapsam dışındadır. Aynı ay içinde diğer prim teşvik, destek ve indirimlerinden yararlanılması halinde bu madde kapsamındaki destek, anılan uygulamalar sonrasında ödenmesi gereken prim tutarını aşamaz.

Fondan karşılanan tutarlar gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gelir, gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmamaktadır. İşyerinin kapatılarak farklı ad veya unvanla açılması, ilişkili şirketler arasında istihdam kaydırılması veya muvazaalı işlem tesis edildiğinin anlaşılması halinde Fondan karşılanan tutar gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte geri alınmaktadır.

Ayrıca 5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesinin başlığı “Prim oranları” olarak değiştirilmiş ve üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır; bu değişiklik 1/8/2026 tarihinde yürürlüğe girer. Aynı Kanunun ek 19 uncu maddesindeki 20.000 TL tutarı 23.552 TL’ye yükseltilmiştir.

VERGİ DIŞI HÜKÜMLERİN VERGİSEL YANSIMASI

Kanunun vergi mevzuatı dışında kalan iki düzenlemesi vergisel sonuç doğurmaktadır.

655 sayılı KHK’ya eklenen 28/A maddesinin sekizinci fıkrası ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına, yetki ve sorumluluk alanıyla ilgili faaliyet ve hizmetlere dair gerçek ve tüzel kişiler ile kamu idarelerinden bilgi, belge, fatura ve diğer mali belgeleri talep etme yetkisi tanınmıştır. Elektronik ortamda düzenlenen faturalar da bu yetkinin kapsamındadır. Düzenleme, vergi idaresi dışındaki bir idareye mükellefin mali kayıtlarına doğrudan erişim imkânı tanıması bakımından, taşımacılık ve lojistik faaliyeti bulunan mükelleflerde belge düzeninin ayrıca gözden geçirilmesini gerektirmektedir.

Aynı madde ile karayolu, demiryolu, deniz ve içsu ulaştırması alanlarında kapsamlı bir idari para cezası rejimi oluşturulmuş; cezaların üst sınırı bazı fiillerde 10.000.000 TL düzeyine çıkarılmıştır. Kanunla getirilen idari para cezaları KVK md. 11/1-d uyarınca kanunen kabul edilmeyen gider niteliğindedir. Bu nedenle söz konusu cezalar, ödendikleri dönemde nakit çıkışı doğurmanın yanında kurum kazancından indirilemeyerek matrahı da doğrudan etkilemektedir.

Aynı değerlendirme, 5809 sayılı Kanunun 60/A maddesi ile 5580 sayılı Kanunun 7 nci maddesi kapsamında uygulanacak idari para cezaları bakımından da geçerlidir.

YÜRÜRLÜK

Vergi ve sosyal güvenlik hükümleri bakımından yürürlük tarihleri farklılaşmaktadır;

• damga vergisi istisnası ile asgari maktu ÖTV uygulaması: yayım tarihi olan 31/7/2026,
• KDV geçici md. 47: yayımı izleyen ay başı, yani 1/8/2026,
• KVK geçici md. 20: 1/1/2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemine ait kurum kazançları için geçerli olmak üzere yayım tarihi,
• turizm sektörü prim desteği: 2026 yılı Mayıs dönemi itibarıyla uygulanmak üzere yayım tarihi,
• 4447 geçici md. 35 süre uzatımı: yayım tarihi,
• 5510 md. 81 değişikliği: 1/8/2026,
• 5510 ek md. 19 tutarı: 2026 yılı Temmuz ayı ödeme dönemi itibarıyla.

DEĞERLENDİRME

Kanunun vergisel hükümleri dar bir mükellef grubuna yöneliktir. Damga vergisi, katma değer vergisi ve kurumlar vergisi düzenlemelerinin üçü de nükleer enerji santrali yatırımlarına özgüdür; genel mükellef kitlesi bakımından doğrudan etki doğuran tek düzenleme asgari maktu ÖTV uygulamasıdır.

nükleer santral yatırımlarına özgü teşvik seti üç vergiyi birlikte kurgulamaktadır; ancak iadenin inşaat işleri ile sınırlanması, yürürlük tarihinden önce yüklenilen verginin kapsam dışında bırakılması ve yatırımın tamamlanmaması halinde vergi ziyaı cezası ile gecikme faizinin öngörülmesi teşvikin koşullu niteliğini göstermektedir;

asgari maktu ÖTV, oran temelli sistemin yanına taban vergi mantığını yerleştirmekte ve etki düşük matrahlı araç segmentinde yoğunlaşmaktadır; Cumhurbaşkanına tanınan on kat artırma yetkisi, tutarların kısa sürede farklılaşabileceğine işaret etmektedir;

sosyal güvenlik tarafındaki destek dar kapsamlı ve süreli olup, turizm desteği yalnızca 2026 yılı Mayıs ila Aralık dönemine ve turizm işletmesi belgeli konaklama tesislerine özgüdür.

Kurumlar vergisi düzenlemesinin 1/1/2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemine uygulanması, cari hesap dönemine ilişkin geçici vergi hesaplamalarının gözden geçirilmesini gerektirmektedir.